خانه/ بخوانیم و بیاموزیم 2 - 1
ایرانیان از دیرباز نمادی بسیار زیبا ، شگفت انگیز و سرشار از دانش و فرهنگ داشته اند. نام این نشان زیبا "فره وشی" یا "فروهر" می باشد که قدمتی بیش از 4000 سال برای آن تخمین زده اند. تک تک اجزا این نماد دارای مفهوم و دانشی خاص می باشد که آن را مورد بررسی قرار می دهیم:
1- قرار دادن چهره یک پیرمرد سالخورده در این نگاره اشاره به شخصی نیکوکار و یکتاپرست دارد که رفتار و ظاهر مرتب و پسندیده اش سرمشق و الگوی دیگر مردمان بوده است و دیگران تجربیات وی را ارج می نهادند.
2- دست راست نگاره به سوی آسمان دراز شده است که این اشاره به ستایش "دادار هستی اورمزد" خدای یکتای ایرانیان دارد که زردشت در 4000 سال پیش آن را به جهان هدیه نمود. ( ادامه)
هنر و صنعت در دوره هخامنشیان (قسمت اول)
هجری خورشيدی دقِق ترِين تقويم جهان
سخنان امام صادق (ع)در بزرگداشت نوروز
رفتار جوانمردانه کوروش با اسیران
چگونگی تشکيل امپراطوری هخامنشی
بزرگمهر یا برزویه طبیب که بود؟
زناشویی در ایران باستان (قسمت اول)
صنایع ایران در دوره هخامنشیان دو نوع بوده است یکی صنایع مادی و پارسی و دیگر صنایع ملل و اقوام تابعه مانند بابلیها، فنیقیها، مصریها.
صنایع معروف مادی و پارسی، حجاری، معماری، اسلحه سازی، زرگری، پارچه بافی، فلزکاری و کاشی سازی بوده است. بابلیها در بافت قالی و ساختن کاشیهای زیبا، مردم لیدیه در زرگری و مجسمه سازی، مصریها در بافتن پارچه های کتانی و تهیه کاغذ از پاپیروس شهرت داشتند.
در ساختمان های ایران از دو سبک معماری متفاوت استفاده شده است. یکی ساختمان های با سقف چوبی(مثل ابنیه پرسپولیس)، دیگر سبک ساختمان های با طاق و گنبد. (ادامه)
کوروش بزرگ رهایی بخش یهودیان در اسارت بابل
سرزمین فلسطین با داشتن آب و هوای مساعد و زمین های حاصلخیز و جنگل های انبوه و نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و مکانی حساس که بین آسیا و آفریقا و مصر و جزیره العرب و مدیترانه واقع شده از آغاز تا امروز پیوسته مورد تهاجم و دست اندازی اقوام و ملل گوناگون و قدرت های بزرگ بوده است. از سپیده دم تاریخ تاکنون قبایل و طوایف و ملل مختلف آرزو می کرده اند که در این سرزمین خوش آب و هوا و حاصلخیز زندگی کنند. شاید انگیزه ی موسی (ع) برای کوچ دادن قوم خود به این منطقه نیز همین بوده باشد؛ زیرا موسی قوم بنی اسراییل را با وعده ی رسیدن به ارض موعود و سرزمینی که جوی شیر و عسل در آن جاری است از مصر کوچ داد. این نکته نیز حایز اهمیت است که از حدود 1300 سال پیش از میلاد یعنی نزدیک به 3300 پیش تا کنون هنوز سرزمین فلسطین به آرامش و سلامت نگراییده است.
اما، نهم ماه تموز سال 586 قبل از میلاد برای مردم یهود روزی سیاه و دردناک به شمار می آید زیرا در این روز ضربه ای هولناک بر پیکر یهود وارد آمد. (ادامه)
مجموعه ی اشیا و سکه های طلایی و نقره ای مشهور به گنجینه ی اوکسوس (جیحون) مهمترین دفینه ی آثار فلزی کشف شده از دوران هخامنشیان است که ظاهرا بین سال های 1877و1880 میلادی در ساحل شمالی آمودریا به دست آمده است؛ رودخانه ی بزرگی که از پامیر جریان دارد و به دریای «آرال» می ریزد، در نواحی بالای خود، افغانستان را از تاجیکستان امروزی در آسیای مرکزی جدا می کند.
قسمت عمده ی گنجینه تقریبا در سال 1880 گم شد و فقط به طور اتفاقی در یک پیشامد فوق العاده غریب دوباره به دست آمد. (ادامه)
ااسکندر مقدونی پسر فیلیپ دوم مقدونی(جلوس 336- فوت 323 ق.م)، به سن 20 سالگی پس از مرگ پدر بر تخت سلطنت مقدونیه جلوس کرد. پدر اسکندر، فیلیپ یا فیلیپوس در جنگی که با یونان کرد پیروز گردید و پادشاه مقدونیه و تمام یونان شد. در این جنگ که در محل خرونه(Cheronee) روی داد دو سپاه به هم رسیدند و طلیعه ی صبح طرفین صف آرایی کردند. فیلیپ فرماندهی جناح راست را به پسرش اسکندر داد و معاونان ممتاز را خود را در کنار او جا داد. (ادامه)
سلوکیان سلسله ای از مقدونیان بودند که پس از اسکندر توسط سلوکوس اول در ایران تشکیل شد(312-50ق.م). سلوکیان جانشین هخامنشیان گردیدند و تقریبا همه متصرفات آنان را در دست داشتند. پادشاهان سلسله سلوکی بخش بزرگی از تشکیلات خود را از هخامنشیان اقتباس کردند.
سلوکوس اول، پس از سی و پنج سال سلطنت توام با نیکوکاری و جلب قلوب، در سال 281 پیش از میلاد کشته شد. بلافاصله پس از مرگش امپراطوری او رو به تجزیه گذاشت و با تقسیمات جغرافیایی و نژادی از هم پاشید و گرفتار خونریزیهایی به خاطر تاج و تخت شد و از هر سواستیکا بربرها آن را مورد تاخت و تاز قرار دادند.
شاهنشاهی سلوکی که شامل جهان ایرانی، بابل قدیم، شهرهای فینیقیه و شهرهای آسیای صغیر بود، مانند شاهنشاهی هخامنشیان، حکومتی مرکب به شمار می رفت. نخستین پادشاهان سلوکی کوشش های عمده ای را برای تحقق وحدت آن به کار بردند. آنها تصمیم گرفتند که از همه بخش های شاهنشاهی عنصری پدید آورند که بدانان نزدیک باشد و نسبت به ایشان وفادار بماند. بنابراین یونانیان و مقدونیان را در بخش وسیعی از متصرفات خود متمرکز نمودند و سکنه ی جدید همچون سیمان ساختمان شاهنشاهی و در عین حال رابط بین حکومت و سکنه ی بومی بودند. آنها می بایست هم در ارتش خدمت کنند و نیز در ادارات، در شهرها و قصبه ها زندگی کنند، مشغول کار شوند و زمین را بکارند...
برگرفته از : کتاب شاه کشی (ناصر پویان-محمد تقی سرمدی)
در حدود سال 302 قبل از میلاد، یک نجیبزاده ی ایرانی که پارسایانه مهرداد نامیده می شد، کشوری برای خود از کاپادوکیه[1] و پونتوس[2] تشکیل داد و سلسله ای از پادشاهان نیرومند متادب، و در دربارش دانشمندان، شاعران و فیلسوفان یونانی راه یافتند.
مهرداد ششم ملقب به اوپاتور (به یونانی یعنی کسی که پدر خوب دارد) و معروف به بزرگ(متولد حدود 132- فوت 63 ق.م) از سال 111 تا 63 قبل از میلاد پادشاهی کرد. مهرداد ششم یا میتریدات (Mithridate) در داروسازی قدیم به پادزهر، تریاق، معجون معروف بود. میتراییسم را در واژه نامه های پزشکی چنین معنی کرده اند : کسب مصونیت نسبت به سم از راه خوردن آن به مقدار کم و افزایش آن به تدریج.
مولف تاریخ طب مصور اتول بتمان، مهرداد ششم را در کتاب خود به عنوان ایمن شناس نام برده است. ویل دورانت مهرداد ششم را چنین وصف کرده است: « مهرداد ششم در یازده سالگی وارث تخت و تاج پونتوس گشت.
مادر و قیم هایش برای آنکه جانشین او شوند، در هلاک او کوشیدند. بدین جهت از کاخ گریخت و قیافه ی خود را عوض کرد و مدت هفت سال در بیشه ها به عنوان شکارچی به سر برد و پوست حیوانات پوشید. در حدود سال 115 قبل از میلاد با کودتایی مادرش از سلطنت خلع شد و او بر سر کار آمد. چون در معرض توطئه هایی بود که از مختصات دربارهای شرق است، (ادامه)
داریوش نخستین پادشاه ایرانی بود که سکه ضرب کرد. سکه دریک عبارت از طلایی بود به وزن 130 قیراط. این سکه آنچنان ناب و خالص بود که در اندک مدت تنها پول رایج جهان آن زمان گشت و تا مدت ها به همان حال باقی ماند. در این دوره سکه نقره ای هم ضرب می کردند که «سیگلوس» نام داشت و هر 20 سیگلوس معادل یک دریک بود.
منبع : ایران کهن
در مورد آنچه کوروش پس از فتح بابل انجام داده است ، سند ي به دست آمده که به استوانه ي کوروش معروف است. استوانه ي کوروش کبير در خرابه هاي بابل پيدا شده و اصل آن در موزه ي بريتانيا نگهداري مي شود. اين استوانه را باستانشناسي به نام هرمزد « رسام » در سال ۱۸۷۹ ميلادي پيدا کرده است. بخش بزرگي از اين استوانه اينک از بين رفته است ولي بخشي از آن که سالم مانده است سندي مهم و تاريخي است مبني بر رفتار جوانمردانه ي کوروش کبير با مردم شهر تسخير شده ي بابل و نيز يهودياني که در اسارت آنان بودند. گوينده ي خط هاي آغازين اين نوشته نامعلوم است ولي از خط بيست به بعد را کوروش کبير گفته است. و اينک متن استوانه :
۱) « کوروش» شاه جهان ، شاه بزرگ ، شاه توانا ، شاه بابل ، شاه سومر و اکد.
٢) شاه نواحي جهان.
۳) چهار[ ...... ] من هستم [ ...... ] به جاي بزرگي ، ناتواني براي پادشاهي کشورش معين شده بود.
۴) نبونيد تنديس هاي کهن خدايان را از ميان برد [ ...... ] و شبيه آنان را به جاي آنان گذاشت.( ادامه)
اکتشافاتی که در سالهای اخیر در سراسر ایران شده عقیدهی سابق علما و باستان شناسان را دایر بر اینکه قسمت عمدهی صنایع اولیه از تمدن ملل جلگهی میان رودان گرفته شده نقض کرده است و امروزه تصور قوی می رود که تمدن از فلات ایران روبه مغرب و جلگهی میان رودان رفته باشد.\"گیریشمن\" یاداور شده است که سکنهی بدوی میان رودان همان نژاد و منشا سکنهیفلات ایران می باشند .
\"ثعالبی\" در کتاب \"اخبار ملوک الفرس\" نکاتی را یادآور می گردد که کشفیات امروز گفتهی او را به اثبات می رسانند. وی می نویسد:«حکومت ایران قدیمیترین حکومتهای عالم و سلطنت آن مملکت بادوام ترین سلطنتهاست و جمیع اختراعات مفید که موجب متمدن شدن نوع بشر است به پادشاهان ایران منسوب است». وی شیار زمین و گله داری و رمه بانی و قلعه سازی و بنای شهرها و وضع اصول داوری و عدالت و تعیین جشنها و صید و تعلیم جانوران و اختراع آلات موسیقی مانند چنگ را به پادشاهان ایران نسبت می دهد. (ادامه)
دکتر
گریشمن، باستان شناس فرانسوی درباره ورود آریانها
در
هزار سال قبل از میلاد می گوید: این سواران ایرانی با زن، بچه و گله
وارد
شدند و مزیت تقسیم ناحیه را بمالک کوچک متعدد بدست آوردند و بیشتر آنان
همره گروه سواران خود وارد خدمت امرای محلی گردیدند.
آریانها یکی از شعب
مردمان هند و اروپایی بودند که شعبه اولی آنها بحساب می آمدند. برخی از
باستان شناسان معتقد هستند که ساکنین اولیه آریانها یا
آریاییها
در قسمت
شرقی و جنوب شرقی دریای خزر بوده و برخی دیگر آنها را به مردمان قفقازیه که
به قسمت های جنوبی خزر آمده اند نسبت می دهند.
اینان مردانی بودند که از راه شمشیر و بعنوان سرباز مزدور زندگی می کردند
ایشان سربازانی را تشکیل می دادند که می بایست یک روز جانشین امرائی بشوند
که خود در خدمت ایشان بودند.
( ادامه)
پيامبر ایران باستان
اشوزرتشت پس از پایان رسالت خود که آموزش راستی و آرامش به انسان ها بود در
شهر بلخ بسر می برد . در سن هفتاد و هفت سالگی هنگامی که گشتاسب
کیانی و
پسرش اسفندیار فرمانروای بلخ آن زمان از پایتخت خارج شده بودند ، فرمانروای
تورانی ارجاسب که دشمن دیرینه ایرانیان بود از فرصت استفاده نموده و
تورابراتور فرمانده سپاه خود را با لشگری بسیار به ایران فرستاد . لشگر
تورانی دروازه های شهر بلخ را با همه دلاوری ایرانیان در هم شکست و هنگامی
که اشوزرتشت
پيامبر ایرانی با لهراسب و گروهی از پیروانش در آتشکده بلخ به
نیایش مشغول بودند با یورش سپاهیان مهاجم همگی جان باختند .
اشوزرتشت گرچه از جهان رفت و از دیده ها پنهان گشت ولی روان پاکش همراه با
اندرز و آموزه های جاودانه اش پیوسته زنده ماند . طوری که پس از هزاران سال
نام بلندش بر سر زبانها و فروغ مهرش در درون دلهاست .
در دنياي باستان رسم بر آن بود که چون قومي بر قوم ديگر فائق مي آمدند ، قوم مغلوب ناچار می شدند که به دين مردم پيروز درآيند و از باورهاي مذهبي خود دست بکشند. چه بسيار مردمي که به خاطر سر باز زدن از پذيرش دين بيگانه ، بدست اقوام پيروز تاريخ به خاک افتاده اند و چه بسيار معابدي که توسط فاتحان با خاک يکسان گشته اند. در چنين دنيايي بود که کوروش پرچم آزادي اديان را برافراشت و مردم را ( از ايراني و انيراني و از بت پرست و خورشيد پرست و يکتا پرست ) در انجام فرائض ديني خود آزاد گذاشت و حتي معابدي را که در جريان جنگهاي مختلف آسيب ديده بودند از نو ساخت. بهترين نمونه هاي اين جوانمردي را در جريان تسخير بابل مي بينيم.
در حالي که مردم بابل خود را براي ديدن صحنه هاي ويران شدن معابدشان به دست سپاهيان پارسي آماده مي کردند ، کوروش در ميان آنان حاضر شد و در مقابل چشمان حيرت زده ي آنان ( ادامه )
خط میخی خطی است که توسط اقوام باستانی آسیای غربی مثل سومری ها، آشوری ها، بابلی ها، ایلامی ها و ایرانی ها از هزاره سوم پیش از میلاد تا نیمه سده اول میلادی برای نوشتن استفاده می شده است. در این خط واژه ها یا هجاها یا حروف آن از نشانه های میخ مانندی که در کنار هم قرار گرفته اند درست شده است. این میخ ها با توجه به جهت قرار گرفتنشان تشکیل چهار عنصر را می دهند. عنصر پنجمی هم وجود داردکه از ترکیب دو میخ به صورت زاویه ای با دهانه باز به سمت راست درست شده است. این احتمال می رود که سومری ها نشانه های خط میخی را در حدود 2900 پیش از میلاد در جلگه های پایین دجله و فرات، با ساده کردن خط تصویری ساخته اند . اکدی ها نیز با کوچ کردن به بابل، از سال 2400 پیش از میلاد خط میخی گرفته شده از خط تصویری را از سومری ها آموختند. ولی خط میخی اکدی سومری شکل بسیار پیچیده ای داشت .( ادامه )
در پیرامون آتشکده بلخ(نوبهار)که یکی از چهار آتشکده بزرگ و درجه اول کشورهای ایران بوده همواره عده ای گل فروش دیده می شد و کسانی که برای دیدار آتشکده آمده بودند از آنها گل خریداری می کردند و به درون آتشکده می بردند و نثار می نمودند. رسم تقدیم گل در اروپا به عنوان هدیه و تحفه رسمی است که از ایران به کشورهای اروپایی سرایت کرده است و قدمت تقدیم گل در ایران به قدری است که نمی توان مبدا آن را پیدا کرد.
منبع : کتاب ایران و بابر-ویلیام ارسکین
اينک که به ياري مزدا تاج پادشاهي ايران و بابل و کشورهاي چهارسوي جهان را بر سرگذاشته ام اعلام مي کنم که تا روزي که زنده هستم و مزدا کاميابي شهرياري را به من مي دهد دين و آيين و رسوم مردماني را که من پادشاه آن ها هستم محترم خواهم شمرد و نخواهم گذاشت که فرمانروايان و زيردستان من دين و آيين مردماني را که من پادشاه آن ها هستم يا مردماني ديگر را مورد تحقير قرار بدهند يا به آن ها توهين نمايند.
من از امروز که تاج پادشاهي را بر سر نهاده ام تا روزي که زنده هستم و مزدا کاميابي شهرياري را به من مي دهد هرگز پادشاهي خود را بر هيچ مردمي تحميل نخواهم کرد و همه مردمان آزادند که مرا پادشاه خود بدانند من براي پادشاهي آن مردمان مبادرت به جنگ نخواهم کرد. ( ادامه )
-
اینک که من از این دنیا می روم 25 کشور جزو امپراتوری ایران است و در تمام این کشورها پول ایران رواج دارد و ایرانیان در آن کشورها دارای احترام هستند و مردم کشورها نیز در ایران دارای احترام می باشند.
-
جانشین من خشایارشا باید مثل من در حفظ این کشورها بکوشد راه نگهداری این کشور ها این است که در امور داخلی آنها مداخله نکند و مذهب و شعائر آنها را محترم بشمارد.
-
اکنون که من از این دنیا می روم تو 12 کرور دریک زر در خزانه سلطنتی داری و این زر یکی از ارکان قدرت تو می باشد زیرا قدرت پادشاه فقط به شمشیر نیست بلکه به ثروت نیز هست . البته به خاطر داشته باش که تو باید به این ذخیره بیفزائی نه اینکه از آن بکاهی من نمی گویم که در مواقع ضروری از ان برداشت نکن زیرا قاعده این زر در خزانه آن است که در هنگام ضرورت از آن برداشت شود اما در اولین فرصت آنچه برداشتی به خزانه برگردان مادرت آتوسا بر من حق دارد پس پیوسته وسایل رضایت خاطرش را فراهم کن.( ادامه )
فرازی از سخنان امام صادق عليه السلام
خطاب به معلی بن خنيس در مورد بزرگداشت نوروز
نوروز روزی است که خداوند در آن از بندگان خويش ميثاق گرفت که جز او را عبادت و پرستش نکرده و به او شرک نورزند و به فرستادگان و پيامبرانش و نيز ائمه هدی ايمان بياورند.
نوروز اولين روزی است که خورشيد در آن طلوع کرد و باد در آن وزيدن گرفت و در آن روز درخشندگی زمين خلق شد.
نوروز روزی است که کشتی نوح بر کوه جودی کناره گرفت.
در اين روز است که جبرييل بر پيامبر اکرم (ص) نازل شد و درست در همين روز است که پيامبر اسلام، حضرت علی(ع) را بر شانه خود گذاشت تا او بت های قریش را از بيت الحرام پايين کشيده و آنها را در هم شکست.
نوروز روزی است که پيامبر به اصحابش دستور داد تا در مورد خلافت و ولايت مومنان با حضرت علی(ع) بیعت کنند. ( ادامه )
مسئولیت نوشته ها بر عهده نویسنده می باشد